Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết Luật Dân số đang được xây dựng nhằm giải quyết hai vấn đề cấp bách: tình trạng mức sinh giảm xuống dưới mức thay thế và sự mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn còn cao. Sau hơn 20 năm thi hành Pháp lệnh Dân số năm 2003, nhiều quy định đã không còn phù hợp với thực tế khi xu hướng sinh ít, sinh muộn và áp lực kinh tế ngày càng gây khó khăn cho việc sinh và nuôi dạy con cái.
Dự thảo luật khẳng định quyền tự quyết của mỗi cặp vợ chồng và cá nhân về thời điểm sinh con, số lượng con và khoảng cách giữa các lần sinh. Tuy nhiên, Nhà nước khuyến khích các gia đình duy trì mức sinh thay thế. Theo đó, phụ nữ sinh con thứ hai sẽ được nghỉ thêm một tháng thai sản, trong khi nam giới được nghỉ thêm 5 ngày làm việc khi vợ sinh con. Dự luật cũng đề xuất hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, phụ nữ thuộc dân tộc thiểu số và phụ nữ ở các địa phương có mức sinh thấp theo chính sách của Nhà nước.
Để hỗ trợ các gia đình, dự luật bổ sung quy định ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội cho phụ nữ sinh đủ hai con, hoặc nam giới một mình nuôi hai con (không có vợ hoặc vợ đã mất). Các địa phương sẽ được giao quyền quy định cụ thể các chính sách này dựa trên điều kiện kinh tế – xã hội của từng thời kỳ, đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp với ngân sách. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương có thể mở rộng các phúc lợi xã hội khác cho các gia đình sinh đủ hai con, như giảm học phí, ưu tiên dịch vụ giữ trẻ và hỗ trợ giáo dục mầm non.
Một trong những biện pháp quan trọng để giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh là đưa nội dung về bình đẳng giới và không lựa chọn giới tính thai nhi vào hương ước, quy ước cộng đồng. Đồng thời, dự luật quy định rằng người hành nghề y tế tiết lộ giới tính thai nhi không vì mục đích chẩn đoán hoặc điều trị bệnh di truyền sẽ bị đình chỉ hành nghề.
Dự thảo luật cũng đặc biệt chú trọng đến việc phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi. Các tổ chức và cá nhân được khuyến khích cấp học bổng hoặc hỗ trợ học phí, sinh hoạt phí cho những người theo học chuyên ngành lão khoa, đặc biệt là ở các vùng khó khăn. Nhà nước sẽ có các chính sách để thu hút nhân lực y tế làm việc trong lĩnh vực này.
Về chăm sóc sức khỏe sinh sản, Chính phủ đề xuất thực hiện sàng lọc, chẩn đoán và điều trị các bệnh, tật bẩm sinh trước sinh và sơ sinh cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, với kinh phí do ngân sách nhà nước đảm bảo.
Chính phủ cho biết các chính sách trong dự thảo luật được nghiên cứu dựa trên kinh nghiệm thành công của nhiều quốc gia trong việc duy trì mức sinh thay thế, bao gồm việc kéo dài thời gian nghỉ sinh, cho phép bố nghỉ chăm con, đảm bảo việc làm sau thai sản và khuyến khích làm việc bán thời gian. Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) ước tính rằng mỗi đô la Mỹ đầu tư vào sức khỏe bà mẹ có thể mang lại 8,4 đô la Mỹ lợi nhuận kinh tế, trong khi đầu tư vào kế hoạch hóa gia đình có thể sinh lợi hơn 10 đô la Mỹ.
Ủy ban Văn hóa – Giáo dục của Quốc hội tán thành các định hướng của dự thảo luật, nhưng đề nghị cần có các giải pháp tổng thể, căn cơ và lâu dài để đạt được mức sinh bền vững. Ủy ban cũng đề nghị nâng mức hỗ trợ cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, làm rõ tiêu chí xác định “địa phương có mức sinh thấp” và đánh giá tính khả thi của quy định ưu tiên nhà ở xã hội. Một số đại biểu Quốc hội cũng kiến nghị bổ sung các chính sách hỗ trợ điều trị vô sinh, hiếm muộn, giảm tỷ lệ phá thai và đảm bảo quyền tiếp cận dịch vụ khám thai cho phụ nữ chưa có bảo hiểm y tế.
Quốc hội dự kiến sẽ xem xét và thông qua dự án Luật Dân số theo quy trình rút gọn ngay tại kỳ họp thứ 10.
Admin
Nguồn: VnExpress
