Sau nhiều nỗ lực ngoại giao không thành công nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình cho cuộc chiến ở Ukraine, Tổng thống Donald Trump ngày 22/10 đã tuyên bố áp đặt các lệnh trừng phạt “nặng nề” đối với hai tập đoàn dầu mỏ lớn của Nga là Rosneft và Lukoil. Các biện pháp trừng phạt này bao gồm việc đóng băng toàn bộ tài sản của hai tập đoàn này tại Mỹ và cấm mọi công ty Mỹ giao dịch với họ.
Đây là lần đầu tiên Tổng thống Trump áp dụng biện pháp trừng phạt trực tiếp lên Nga, một động thái cho thấy sự thất vọng ngày càng tăng của ông khi không thể thuyết phục được Tổng thống Vladimir Putin chấm dứt xung đột. Việc chấm dứt chiến sự ở Ukraine từng là một trong những cam kết trọng tâm mà ông Trump đưa ra trong chiến dịch tranh cử năm 2024. Ngay sau khi nhậm chức, ông đã đẩy mạnh các nỗ lực trung gian hòa giải, gây áp lực lên cả Tổng thống Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Những nỗ lực này bắt đầu đi vào thực chất từ tháng 5, khi Nga và Ukraine nối lại đàm phán trực tiếp. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán diễn ra ở cấp thấp và không đạt được tiến triển đáng kể nào ngoài thỏa thuận trao đổi tù binh và thi thể quân nhân.
Theo các nguồn tin thân cận, sự trì trệ của các cuộc đàm phán và việc Nga tiếp tục các cuộc tấn công vào Ukraine đã khiến Tổng thống Trump bắt đầu cảm thấy phẫn nộ. Ông thậm chí đã cân nhắc đến việc áp đặt các biện pháp trừng phạt và từ bỏ vai trò trung gian hòa giải của Mỹ. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt khẳng định Tổng thống Trump luôn muốn các bên đạt được một thỏa thuận hòa bình và không loại trừ bất kỳ phương án nào.
Vào đầu tháng 7, sau một cuộc điện đàm với Tổng thống Putin, ông Trump đã công khai bày tỏ sự “không hài lòng”. Đây là một đánh giá “tiêu cực khác thường” so với những lần trao đổi trước đó, khi ông luôn lạc quan về khả năng đạt được một lệnh ngừng bắn. Tổng thống Mỹ bắt đầu đặt ra thời hạn chót để Nga ngừng bắn, đe dọa sẽ gia tăng áp lực kinh tế thông qua các biện pháp trừng phạt thuế quan, nhắm vào cả các đối tác của Moscow.
Ông Lev Sokolshchik, một nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu châu Âu và Quốc tế Toàn diện thuộc Trường Kinh tế Cao cấp HSE của Nga, nhận định rằng những tuyên bố về việc áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt là một phần trong chiến thuật đàm phán của ông Trump. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng Tổng thống Mỹ vẫn ưu tiên chiến lược đàm phán hòa bình để giải quyết xung đột và không muốn gây áp lực quá lớn lên Nga, vì điều này có thể khiến Moscow từ chối đàm phán và dẫn đến bế tắc.
Ngày 15/8, Tổng thống Trump và Tổng thống Putin đã có cuộc gặp thượng đỉnh tại Alaska, đánh dấu cuộc gặp đầu tiên giữa lãnh đạo hai nước kể từ tháng 6/2021. Mặc dù được kỳ vọng sẽ tạo ra một bước đột phá trong nỗ lực hòa bình, nhưng những diễn biến sau đó cho thấy triển vọng hòa đàm vẫn còn rất mong manh.
Đầu tháng 9, Tổng thống Trump từng bày tỏ sự thất vọng lớn nhất của mình là việc chưa thể chấm dứt xung đột ở Ukraine. Ông từng tin rằng có thể dễ dàng giải quyết vấn đề này nhờ mối quan hệ cá nhân với Tổng thống Putin, nhưng thực tế lại không diễn ra như vậy.
Lần này, Tổng thống Trump thể hiện rõ quyết tâm gây áp lực lên Nga. Ông tuyên bố sẽ trừng phạt Moscow nếu các nước thành viên NATO không ngừng mua dầu của Nga. Ông cũng đề cập đến khả năng cung cấp tên lửa hành trình tầm xa Tomahawk cho Ukraine, loại vũ khí có thể giúp Kiev tấn công sâu vào lãnh thổ Nga.
Tuy nhiên, Nga dường như đã tìm cách cải thiện quan hệ với Mỹ thông qua cuộc điện đàm giữa hai nhà lãnh đạo vào tuần trước. Trong cuộc trò chuyện này, Tổng thống Trump cho biết ông sẽ gặp người đồng cấp Nga “trong khoảng hai tuần” tại Hungary. Ông cũng chưa chấp thuận việc chuyển giao tên lửa Tomahawk cho Ukraine khi gặp Tổng thống Zelensky tại Nhà Trắng.
Mặc dù vậy, sự lạc quan của Tổng thống Trump về một giải pháp nhanh chóng cho cuộc chiến ở Ukraine đã tan biến sau cuộc điện đàm giữa Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và người đồng cấp Nga Sergei Lavrov vào ngày 20/10. Theo một quan chức Mỹ, Ngoại trưởng Lavrov đã có những lời lẽ gay gắt với ông Rubio, tái khẳng định quan điểm của Nga là không ngừng bắn trước khi đàm phán bắt đầu, một lập trường mà Ukraine và các nước châu Âu ủng hộ và được Mỹ hậu thuẫn.
Đến ngày 22/10, sự phẫn nộ và thất vọng của Tổng thống Trump đã được thể hiện rõ ràng hơn bao giờ hết. Ông tuyên bố hủy cuộc gặp thượng đỉnh ở Hungary, đồng thời cho biết: “Mỗi lần thảo luận với Vladimir, tôi đều có những cuộc trò chuyện tốt đẹp nhưng rồi chúng không đi đến đâu. Tôi chỉ cảm thấy không ổn. Có vẻ chúng tôi sẽ không thể đạt được điều mong muốn, nên tôi quyết định hủy”.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thông báo rằng Mỹ đã trừng phạt Rosneft và Lukoil “do Tổng thống Putin từ chối chấm dứt cuộc chiến vô nghĩa”. Ông Bessent cũng cho biết thêm rằng Tổng thống Putin đã không đàm phán một cách chân thành và thẳng thắn như mong đợi, và Tổng thống Trump đã rời đi sau cuộc gặp ở Alaska khi nhận ra mọi thứ không tiến triển.
Việc Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt lên Nga được coi là một thắng lợi cho Ukraine và các đồng minh châu Âu, những người đã lo ngại rằng ông Trump có thể bị thuyết phục bởi lập luận của ông Putin rằng cách duy nhất để đạt được hòa bình là Ukraine phải nhượng bộ lãnh thổ và hạn chế quan hệ quân sự, kinh tế với châu Âu và Mỹ.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cũng lưu ý rằng hiệu quả của các biện pháp trừng phạt sẽ phụ thuộc vào việc thực thi chúng trên thực tế. Ông Daniel Tannebaum, một nhà nghiên cứu tại viện chính sách Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng các biện pháp trừng phạt này là một bước tiến lớn, nhưng Mỹ cần phải sử dụng hoặc ít nhất là đe dọa sử dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với các bên thứ ba.
Admin
Nguồn: VnExpress
