Trong những năm gần đây, khi phong trào chạy bộ phát triển mạnh mẽ, các nhà sản xuất giày chạy bộ đã tập trung vào bộ phận quan trọng nhất, quyết định trực tiếp đến trải nghiệm của người chạy: phần đệm giữa (midsole). Được ví như “trái tim” của một đôi giày chạy bộ hiện đại, bộ phận này tích hợp nhiều công nghệ tiên tiến hàng đầu trong ngành thể thao.
Theo chuyên trang RunRepeat, phần đệm giữa có vai trò hấp thụ lực tác động từ mỗi bước chạy, giúp giảm áp lực lên các khớp và đồng thời hoàn trả năng lượng, nhờ đó người chạy có thể tiết kiệm sức lực hơn. Điều này có nghĩa là, cảm giác êm ái không chỉ mang lại sự thoải mái mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất vận động.
Các nghiên cứu được công bố trên Exercise and Sport Sciences Reviews và Nature chỉ ra rằng, mỗi bước chạy có thể tạo ra một lực tác động gấp 2-3 lần trọng lượng cơ thể. Nếu giày không đủ khả năng hấp thụ lực này, nó sẽ phản hồi ngược lên các khớp, làm tăng nguy cơ chấn thương như viêm gân Achilles hoặc đau đầu gối mãn tính.
Vậy phần đệm giữa hoạt động như thế nào? Thông thường, bộ phận này được làm từ các vật liệu như EVA (ethylene-vinyl acetate), TPU (thermoplastic polyurethane) hoặc TPEE. Sự khác biệt giữa chúng nằm ở cách xử lý các hạt polymer để đạt được độ đàn hồi, độ nảy và trọng lượng tối ưu.
Một số nhà sản xuất còn sử dụng phương pháp bơm khí vào cấu trúc foam để giảm trọng lượng và tăng độ nảy. Cơ chế này giúp đệm hoạt động như một bộ phận giảm xóc, đồng thời như một lò xo hoàn trả năng lượng. Khi người chạy tiếp đất, phần đệm sẽ nén lại để hấp thụ lực, sau đó giãn ra và hoàn trả một phần năng lượng cho bước chạy tiếp theo.
Một nghiên cứu trên Sports Medicine Open cho thấy rằng, phần đệm dày hơn và có độ đàn hồi tốt hơn có thể giúp tăng chiều dài sải chân tự nhiên, đồng thời giảm tiêu hao năng lượng cho mỗi bước chạy. Tuy nhiên, nếu đệm quá mềm, người chạy có thể mất cảm giác ổn định khi cần đổi hướng nhanh.
Các vật liệu mới như PEBA foam, được đánh giá là nhẹ và có độ đàn hồi cao, đang ngày càng được sử dụng rộng rãi trong các dòng giày hiệu suất cao, giúp cải thiện hiệu quả vận động so với vật liệu EVA truyền thống, theo một số nghiên cứu đăng trên PubMed. Mặc dù vậy, hiệu quả này có xu hướng giảm sau khoảng 450 km sử dụng, cho thấy rằng tính hao mòn vẫn là một giới hạn công nghệ.
Trong hơn một thập kỷ qua, ngành công nghiệp giày thể thao đã chứng kiến nhiều đột phá đáng kể. Ví dụ, hãng Puma đã phát triển công nghệ Nitrofoam bằng cách tiêm khí nitơ vào cấu trúc polymer, giúp tăng độ bật nảy mà vẫn giảm trọng lượng. Tạp chí Running Magazine (Canada) đánh giá công nghệ này mang lại cảm giác “bứt tốc tự nhiên mà không làm mất đi sự ổn định”.
Một nghiên cứu hợp tác giữa Đại học Massachusetts Amherst và Puma cũng ghi nhận rằng, mẫu giày marathon sử dụng công nghệ Nitrofoam đã cải thiện hiệu suất chạy lên đến 3,6% so với các loại đế truyền thống.
Sử dụng giày có đệm phù hợp không chỉ mang lại trải nghiệm thoải mái hơn mà còn giúp giảm nguy cơ chấn thương. Dữ liệu từ The British Journal of Sports Medicine (2023) cho thấy rằng, 60-70% các chấn thương ở người chạy bộ xuất phát từ các yếu tố lặp đi lặp lại, do tải lực quá mức lên cơ và khớp. Việc sử dụng phần đệm giữa có độ đàn hồi phù hợp sẽ giúp giảm lực phản hồi mỗi khi tiếp đất, từ đó làm giảm căng thẳng cơ học tích tụ.
Người chạy cũng có thể cảm nhận rõ sự khác biệt khi chuyển sang sử dụng giày có foam nhẹ và bật hơn. Cảm giác êm ái giúp bước chân trở nên tự tin hơn, giảm mệt mỏi và duy trì tư thế ổn định hơn trên những quãng đường dài. Các nhà khoa học cho rằng, yếu tố tâm lý này cũng góp phần gián tiếp làm giảm nguy cơ chấn thương do sai tư thế.
Tuy nhiên, không có một loại foam nào là phù hợp cho tất cả mọi người. Những người chạy có bàn chân bị lệch hoặc có xu hướng tiếp đất bằng gót chân cần loại đệm có độ ổn định cao hơn. Trong khi đó, những người chạy bằng mũi hoặc giữa bàn chân thường ưa chuộng loại foam có độ hoàn trả năng lượng cao để tối ưu hóa lực đẩy.
Như vậy, việc lựa chọn giày chạy bộ là một bài toán cân bằng giữa hiệu năng và sự an toàn. Các chuyên gia khuyến nghị rằng, người chạy nên chọn giày phù hợp với trọng lượng cơ thể, kiểu tiếp đất và cự ly luyện tập. Theo American College of Sports Medicine, sau khi sử dụng từ 500-800 km, phần đệm giữa có thể mất đi 25-30% khả năng đàn hồi, ngay cả khi bề ngoài của giày vẫn còn mới. Việc thay giày đúng thời điểm sẽ giúp duy trì hiệu quả giảm chấn và giảm thiểu nguy cơ chấn thương.
Admin
Nguồn: VnExpress
