Ở Nhật Bản, “hairyo” – sự tinh tế và chu đáo sâu sắc trong ứng xử – là yếu tố cốt lõi trong giao tiếp, thể hiện sự tôn trọng lẫn nhau. Nguyên tắc này khuyến khích mọi người luôn ý thức về môi trường xung quanh, thấu hiểu nhu cầu và cảm xúc của người khác để duy trì sự hài hòa. Tuy nhiên, du khách nước ngoài đôi khi gặp khó khăn trong việc tuân theo những quy tắc ứng xử ngầm này.
Sau khi Nhật Bản được vinh danh là “quốc gia tuyệt vời nhất thế giới” tại Giải thưởng Readers’ Choice Awards 2025 của tạp chí CnTraveller (Mỹ), Tokyo Halfie, một chuyên gia ẩm thực và du lịch sống tại Tokyo, đã chia sẻ những nguyên tắc cơ bản giúp du khách tránh những sai sót không đáng có.
**Đến sớm**
Đúng giờ ở Nhật Bản không chỉ là lịch sự mà còn là một nghĩa vụ. “Đến đúng giờ” thường có nghĩa là đến sớm 5-10 phút, đặc biệt khi bạn đã đặt bàn tại nhà hàng. Điều này thể hiện sự đáng tin cậy và tôn trọng đối với người khác. Trong khi ở nhiều nơi, việc đến muộn một chút có thể không phải là vấn đề lớn, thì ở Nhật Bản, việc trễ giờ bị coi là vô cùng thiếu tôn trọng. Vì vậy, hãy luôn tính toán kỹ thời gian di chuyển và dự trù cho những tình huống bất ngờ.
**Giữ im lặng**
Người Nhật Bản đặc biệt coi trọng sự yên tĩnh. Vì vậy, hãy giữ giọng nói nhỏ nhẹ và điềm đạm ở những nơi công cộng, dù là nhà hàng, tàu điện hay bất kỳ không gian chung nào. Việc nói khẽ, tránh gây ồn ào là biểu hiện của sự quan tâm đến những người xung quanh. Hành động đơn giản này giúp du khách hòa mình vào bầu không khí thanh bình mà người Nhật trân trọng.
**Hiểu văn hóa “mottainai”**
Nguyên tắc “mottainai” thể hiện lòng biết ơn đối với các nguồn lực hữu hạn, nhắc nhở mọi người không lãng phí bất cứ thứ gì, từ thức ăn, thời gian cho đến công sức. Để thực hành “mottainai”, bạn có thể bắt đầu bằng việc không gọi quá nhiều món ăn để tránh lãng phí. Tư tưởng này khuyến khích mọi người trân trọng từng miếng ăn, ghi nhận sự vất vả của người sản xuất, nguồn gốc tự nhiên của nguyên liệu và nghệ thuật, công sức của đầu bếp.
**Quy tắc trên bàn ăn**
Ăn uống ở Nhật Bản là một nghi thức văn hóa đòi hỏi sự tôn trọng. Bên cạnh việc đến đúng giờ và giữ im lặng, du khách nên lưu ý một số quy tắc sau:
* Xin phép đầu bếp trước khi chụp ảnh hoặc quay video món ăn.
* Không đặt điện thoại hoặc máy ảnh trực tiếp lên quầy vì có thể làm trầy xước bề mặt. Tương tự, không đặt túi xách lên bàn ăn vì bị xem là thiếu vệ sinh và bất lịch sự. Nhiều nhà hàng sẽ chuẩn bị móc hoặc giá treo túi cho khách.
* Nếu chụp ảnh món ăn, hãy thực hiện nhanh chóng vì món ăn ngon nhất ngay khi được phục vụ. Việc để lâu có thể khiến đầu bếp cảm thấy không được tôn trọng.
* Khi cụng ly, không chạm mạnh các ly vào nhau, chỉ cần nâng ly nhẹ nhàng là đủ.
* Tránh dùng nước hoa hoặc kem dưỡng da tay có mùi nồng vì có thể ảnh hưởng đến hương vị món ăn của người khác.
* Không cắm đũa thẳng đứng vào bát cơm và không chuyền thức ăn từ đũa sang đũa – đây là những hành động gợi nhớ đến các nghi thức tang lễ.
* Khăn ướt “oshibori” chỉ dùng để lau tay, không dùng để lau mặt, và nên gấp gọn lại sau khi sử dụng.
**Ứng xử khi sử dụng phương tiện công cộng**
Trên các phương tiện giao thông công cộng ở Nhật Bản, sự im lặng được đề cao. Hãy để điện thoại ở chế độ im lặng, không gọi điện hay nói chuyện lớn tiếng. Việc ăn uống trên tàu xe bị hạn chế, ngoại trừ trên tàu cao tốc Shinkansen, nơi bạn có thể thấy nhiều hành khách thưởng thức “ekiben” – những hộp cơm bento được bán tại các ga tàu.
Người Nhật Bản xếp hàng rất trật tự, luôn để hành khách xuống tàu trước khi lên. Quy tắc đứng trên thang cuốn cũng khác nhau giữa các vùng: ở Tokyo, người ta đứng về phía bên trái, trong khi ở Osaka, họ đứng về phía bên phải. Cách tốt nhất là quan sát người địa phương và làm theo.
**Mang rác về nhà**
Đường phố Nhật Bản nổi tiếng sạch sẽ mặc dù rất hiếm khi có thùng rác công cộng. Điều này cho thấy ý thức cộng đồng cao độ của người dân trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường. Thông thường, người Nhật sẽ giữ rác của mình trong túi riêng cho đến khi tìm thấy nơi vứt rác phù hợp. Khi bạn tìm thấy thùng rác, bạn sẽ thấy chúng được phân loại rất kỹ lưỡng, ví dụ như rác cháy được, chai nhựa, lon kim loại hoặc giấy. Vì vậy, hãy phân loại rác đúng cách và vứt rác một cách có trách nhiệm.
**Tôn trọng không gian cá nhân**
Người Nhật Bản rất coi trọng không gian riêng tư. Việc ôm hoặc chạm vào người khác hiếm khi được thực hiện và đôi khi có thể khiến đối phương cảm thấy khó chịu, đặc biệt là khi bạn chưa quen biết họ. Bắt tay cũng không phổ biến; thay vào đó, một cái cúi đầu nhẹ nhàng là cách chào hỏi được ưa chuộng. Ngoài ra, những hành động thân mật nơi công cộng như nắm tay hoặc ôm hôn rất hiếm khi xảy ra và có thể bị coi là không phù hợp.
**Tuân thủ luật giao thông**
Văn hóa Nhật Bản đề cao kỷ luật và trật tự, điều này thể hiện rõ trong hành vi tham gia giao thông. Người dân không băng qua đường một cách tùy tiện, mà chỉ đi đúng vạch kẻ đường dành cho người đi bộ. Ngay cả khi đường vắng, họ vẫn kiên nhẫn chờ đèn xanh, thể hiện tinh thần tuân thủ quy tắc và tôn trọng cộng đồng. Đây là một hành động mà du khách cũng nên noi theo.
**Hiểu những ẩn ý trong giao tiếp**
Người Nhật Bản thường giao tiếp một cách gián tiếp và tế nhị. Thay vì nói “không” một cách thẳng thừng, họ có thể sử dụng những cụm từ như “khó lắm” hoặc “để dịp khác nhé”, ngụ ý từ chối một cách khéo léo. Các khái niệm “honne” (cảm xúc thật) và “tatemae” (mặt ngoài xã giao) là chìa khóa giúp bạn hiểu đúng văn hóa giao tiếp của Nhật Bản, nơi sự hòa hợp được coi trọng hơn là sự đối đầu.
Bằng cách tìm hiểu và tôn trọng những quy tắc ứng xử này, du khách có thể hòa mình vào văn hóa Nhật Bản một cách dễ dàng hơn, đồng thời có được những trải nghiệm đáng nhớ và ý nghĩa tại đất nước mặt trời mọc.
Admin
Nguồn: VnExpress
