Bệnh zona thần kinh, theo bác sĩ Nguyễn Như Điền, Quản lý Y khoa tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC, thực chất là hệ quả muộn của bệnh thủy đậu, cả hai đều do virus Varicella-Zoster (VZV) gây ra. Sau khi một người khỏi bệnh thủy đậu, virus VZV không biến mất hoàn toàn mà vẫn tồn tại âm thầm trong các hạch thần kinh trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Khi gặp các yếu tố thuận lợi như tuổi tác cao, hệ miễn dịch suy yếu, mắc các bệnh mãn tính, hoặc căng thẳng tâm lý, virus VZV có thể tái hoạt động và gây ra bệnh zona.
Bác sĩ Điền cũng chỉ ra một mối liên hệ gián tiếp giữa việc thèm đồ ngọt và nguy cơ mắc zona thần kinh. Đồ ngọt, với hàm lượng đường cao, thường có sức hấp dẫn đặc biệt. Các nghiên cứu đã chứng minh rằng đường có khả năng kích thích sản xuất các hormone tạo cảm giác hạnh phúc như dopamine và endorphin. Khi cơn thèm ngọt được thỏa mãn, não bộ giải phóng các hormone này, giúp giảm căng thẳng và khó chịu. Glucose, một dạng đường, còn là nguồn năng lượng chính cho não, do đó ăn đồ ngọt có thể mang lại cảm giác hưng phấn và xoa dịu tâm trạng.
Tuy nhiên, bác sĩ Điền nhấn mạnh: “Việc thèm ăn đồ ngọt không trực tiếp gây ra bệnh zona thần kinh. Song, tiêu thụ đường kéo dài có thể dẫn đến nghiện, và lâu dần gây ra các vấn đề sức khỏe khác”.
Để minh chứng, bác sĩ Điền dẫn một nghiên cứu đăng trên tạp chí Y khoa Mỹ JAMA Internal Medicine năm 2016, cho thấy việc tiêu thụ nhiều đường có thể gây tổn thương tim, ngay cả ở những người không bị thừa cân. Một phân tích tổng hợp từ nhiều nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng, việc tiêu thụ thực phẩm giàu đường trong thời gian dài làm tăng cảm giác thèm ngọt, dẫn đến các bệnh như béo phì, tiểu đường, bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tăng chỉ số triglycerides (cholesterol xấu) và tăng mức viêm trong cơ thể.
Ngoài ra, việc ăn nhiều đường còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như trầm cảm và rối loạn tâm trạng. Một nghiên cứu cắt ngang sử dụng dữ liệu từ Khảo sát Dinh dưỡng và Sức khỏe Quốc gia Mỹ giai đoạn 2011-2018 trên 18.439 người trưởng thành, cho thấy rằng việc tăng lượng đường trong chế độ ăn uống thêm 100g mỗi ngày có liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh trầm cảm cao hơn 28%.
Bác sĩ Điền giải thích rằng, chính các bệnh nền như tiểu đường và tim mạch, vốn có liên quan đến việc tiêu thụ nhiều đường, lại là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc zona thần kinh. Ví dụ, bệnh tiểu đường có thể làm tăng nguy cơ mắc zona thần kinh từ 24% đến 38%, trong khi bệnh tim mạch có thể làm tăng nguy cơ này lên đến 34%. Nguyên nhân là do những người mắc các bệnh này thường phải sử dụng thuốc kéo dài để kiểm soát bệnh, điều này có thể làm suy giảm hệ miễn dịch và tăng nguy cơ tái hoạt động của các bệnh nhiễm trùng tiềm ẩn, bao gồm cả zona thần kinh.
Zona thần kinh thường biểu hiện bằng các triệu chứng như ban đỏ, mụn nước tập trung thành đám dọc theo đường đi của dây thần kinh ngoại biên. Bệnh có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như nhiễm trùng da, viêm phổi, viêm não, viêm màng não, tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim.
Để phòng ngừa zona thần kinh, bác sĩ Điền khuyến cáo mọi người nên hạn chế và tập cai nghiện đồ ngọt. Khi cảm thấy thèm ngọt, hãy thử hít thở sâu, vận động nhẹ nhàng, uống nước hoặc chọn các sản phẩm ít đường, kích thước nhỏ và ăn chậm rãi. Có thể thay thế đồ ngọt bằng các thực phẩm lành mạnh hơn như trái cây ít ngọt hoặc chua, các loại hạt dinh dưỡng, nước ép, sinh tố, hoặc các sản phẩm tạo ngọt từ đường la hán quả hoặc chà là, bánh hạnh nhân. Điều quan trọng là duy trì một chế độ ăn uống đa dạng, giàu rau xanh và trái cây, uống đủ nước, thường xuyên vận động, ngủ đủ giấc và tránh căng thẳng.
Ngoài ra, hiện nay đã có vaccine phòng ngừa zona thần kinh. Vaccine này có hiệu quả ngăn ngừa bệnh lên đến 97% ở người từ 50 tuổi trở lên và 87% ở người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý, đồng thời giảm hơn 90% nguy cơ biến chứng đau thần kinh sau zona và các biến chứng khác. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau 1-2 tháng theo chỉ định của bác sĩ.
Bác sĩ Điền cũng lưu ý rằng những người chưa mắc thủy đậu hoặc không rõ tiền sử bệnh nên kiểm tra và bổ sung vaccine phòng thủy đậu, vì người mắc thủy đậu có nguy cơ cao phát triển zona thần kinh. Hai mũi vaccine thủy đậu có thể giúp ngăn ngừa bệnh lên đến 98%.
Khi có dấu hiệu mắc bệnh, người dân cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt để được điều trị kịp thời. Tuyệt đối không nên tự ý điều trị bằng các mẹo dân gian như đắp lá cây hoặc bôi mực tàu lên vết thương, vì điều này có thể làm bệnh trở nên nghiêm trọng hơn và bỏ lỡ “thời gian vàng” để điều trị.
Admin
Nguồn: VnExpress
