Theo Tiến sĩ, Bác sĩ Ngô Thị Kim Oanh từ Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM – Cơ sở 3, nhiều nghiên cứu lâm sàng thần kinh đã chứng minh rằng tính cách và cảm xúc có ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tim mạch và não bộ. Điều này được giải thích không chỉ qua cơ chế thần kinh – nội tiết của y học hiện đại mà còn bắt nguồn từ lý luận Âm Dương, Tạng Phủ trong y học cổ truyền.
Vậy, tại sao thường xuyên giận dữ, lo âu lại làm tăng nguy cơ đột quỵ?
Dưới góc độ y học hiện đại, mỗi khi chúng ta tức giận hoặc lo âu, hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh mẽ hơn, dẫn đến co mạch máu, tăng huyết áp, tim đập nhanh và tăng nồng độ các hormone stress như adrenaline và cortisol. Tình trạng này kéo dài sẽ gây tổn thương thành mạch máu, làm mất tính đàn hồi, dễ hình thành mảng xơ vữa hoặc huyết khối. Những biến đổi này làm tăng nguy cơ tắc nghẽn hoặc vỡ mạch máu não, là nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ. Đặc biệt, những người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu càng dễ bị tổn thương hơn khi gặp căng thẳng tâm lý kéo dài.
Y học cổ truyền lại lý giải vấn đề này dựa trên mối liên hệ mật thiết giữa cảm xúc và tạng phủ. Cụ thể, giận dữ gây tổn thương Can, lo nghĩ quá mức hại Tỳ, buồn phiền ảnh hưởng đến Phế, sợ hãi làm tổn thương Thận, và vui mừng quá mức gây hại cho Tâm. Người hay tức giận được xem là “Can khí uất kết”, lâu ngày sinh “Can hỏa thượng cang”, khiến khí huyết dồn lên đầu, dẫn đến “phong nội động”, gây ra chứng trúng phong, mà y học hiện đại gọi là đột quỵ. Khi Can khí không điều hòa, khí huyết lưu thông kém, dễ hình thành huyết ứ trong não, gây rối loạn chức năng vận động và cảm giác.
Vậy, những biểu hiện nào cho thấy trạng thái cảm xúc đã vượt ngưỡng an toàn?
Y học hiện đại chỉ ra rằng, khi huyết áp tăng cao đột ngột, mặt nóng bừng, tim đập nhanh, đau đầu, ù tai, nhìn mờ, chóng mặt hoặc cảm giác yếu nửa người thoáng qua, đó là những dấu hiệu đáng lo ngại. Tình trạng rối loạn giấc ngủ, mất ngủ kéo dài, hồi hộp, bồn chồn cũng là những cảnh báo sớm của rối loạn thần kinh – tim mạch.
Theo y học cổ truyền, những người thường xuyên đỏ mặt, mắt đỏ, dễ cáu gắt, đầu nặng, tai ù, rêu lưỡi vàng, mạch huyền sác là biểu hiện của Can dương thượng cang, khí huyết nghịch lên đầu, tiềm ẩn nguy cơ trúng phong.
Nguy cơ tái phát đột quỵ sau giai đoạn cấp tính cũng là một vấn đề đáng lưu tâm.
Y học hiện đại cho rằng, các yếu tố như tăng huyết áp chưa kiểm soát, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ, hút thuốc lá, uống rượu và ít vận động là những nguyên nhân phổ biến dẫn đến đột quỵ tái phát. Bên cạnh đó, việc không tuân thủ điều trị, tự ý ngưng thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc hạ áp hoặc thuốc kháng đông cũng làm tăng nguy cơ. Căng thẳng, mất ngủ và trầm cảm sau đột quỵ cũng có thể khiến mạch máu não dễ bị tổn thương trở lại.
Y học cổ truyền giải thích rằng, đột quỵ tái phát là do “chính khí hư, tà khí phục”. Sau cơn bệnh, khí huyết suy yếu, tà khí như phong, đàm, ứ huyết chưa được loại bỏ hoàn toàn. Nếu gặp thời tiết thay đổi, ăn uống không điều độ hoặc cảm xúc tiêu cực, bệnh sẽ dễ tái phát. Người bệnh sau đột quỵ thường có Tỳ hư, Can vượng, khí huyết không điều hòa, do đó cần được điều dưỡng lâu dài thông qua chế độ ăn uống, vận động và dưỡng tâm.
Vậy, làm thế nào để phòng ngừa đột quỵ tái phát?
Để phòng ngừa đột quỵ tái phát, điều quan trọng nhất là kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Người bệnh nên duy trì huyết áp ổn định dưới 130/80 mmHg, kiểm soát đường huyết và mỡ máu, đồng thời tái khám định kỳ để điều chỉnh thuốc phù hợp. Thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc kháng đông cần được sử dụng đều đặn theo chỉ định của bác sĩ. Chế độ sinh hoạt nên bao gồm ăn nhạt, giảm dầu mỡ, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, ngủ đủ giấc và tập luyện thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày.
Từ góc độ y học cổ truyền, việc kết hợp châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, tập dưỡng sinh đều đặn giúp khí huyết lưu thông, hỗ trợ phục hồi vận động và ngăn ngừa tái phát. Tùy thuộc vào từng thể bệnh, bác sĩ có thể sử dụng các bài thuốc như Bổ Dương Hoàn Ngũ Thang cho người yếu liệt nửa người, hoặc Thiên Ma Câu Đằng Ẩm cho người có biểu hiện Can dương thượng kháng, đau đầu, chóng mặt. Quan trọng hơn, duy trì tâm lý ôn hòa, tránh giận dữ và lo âu quá mức là yếu tố then chốt giúp khí huyết lưu thông, âm dương được điều hòa, và cơ thể ổn định.
Mặc dù tính cách và cảm xúc không thể thay đổi ngay lập tức, việc học cách kiểm soát tâm trạng, giữ tinh thần an nhiên và xây dựng lối sống lành mạnh sẽ góp phần giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ và tái phát.
Trong điều trị lâu dài, sự phối hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền không chỉ giúp ổn định thể chất mà còn giúp người bệnh phục hồi tinh thần, duy trì chất lượng cuộc sống tốt hơn.
Admin
Nguồn: VnExpress
