Trong lễ kỷ niệm 80 năm thành lập ngành Nông nghiệp và Môi trường (12/11), Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh vai trò then chốt của ngành đối với sự phát triển của đất nước, khẳng định sự gắn bó mật thiết của ngành với tài nguyên quốc gia và cuộc sống của hơn 100 triệu dân. Ông nhấn mạnh mỗi tấc đất, dòng sông, khu rừng, vùng biển không chỉ là không gian sinh tồn mà còn là yếu tố cấu thành chủ quyền quốc gia. Do đó, phát triển nông nghiệp, quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là nhiệm vụ chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh và quốc phòng.
Nhìn lại chặng đường 80 năm, Tổng Bí thư ghi nhận những đóng góp to lớn của ngành Nông nghiệp và Môi trường. Từ phong trào tăng gia sản xuất sau nạn đói năm 1945 đến chính sách Khoán 10, ngành đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Việt Nam từ một nước thiếu lương thực triền miên đã vươn lên trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới. Các mặt hàng chủ lực như gạo, cà phê, hồ tiêu, điều, thủy sản… đã mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Chương trình xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững đã thay đổi diện mạo nông thôn, nơi sinh sống của hơn 60% dân số.
Tổng Bí thư đánh giá cao những nỗ lực của các thế hệ cán bộ, nông dân, trí thức, doanh nghiệp và sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra những thách thức lớn mà ngành đang phải đối mặt.
Tài nguyên thiên nhiên đang suy giảm nhanh chóng, sức chịu tải của môi trường ở nhiều nơi đã vượt quá giới hạn. Đất đai bị sử dụng lãng phí, manh mún; việc khai thác khoáng sản chưa bền vững, gây thất thoát; tài nguyên nước suy giảm cả về trữ lượng và chất lượng. Ô nhiễm không khí, nước thải, rác thải ở đô thị, khu công nghiệp và làng nghề ngày càng nghiêm trọng. Biến đổi khí hậu và thiên tai cực đoan diễn biến phức tạp, gây thiệt hại lớn về người và của, đe dọa an ninh lương thực và an ninh sinh thái quốc gia.
Bên cạnh đó, nền nông nghiệp còn phát triển thiếu bền vững, giá trị gia tăng thấp, sản xuất nhỏ lẻ, đời sống nông dân còn nhiều khó khăn, khoảng cách giữa nông thôn và đô thị còn lớn. Công nghiệp chế biến và logistics phát triển chậm; liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp còn lỏng lẻo; văn hóa làng quê có nguy cơ mai một do lao động trẻ rời bỏ nông nghiệp. Thể chế, chính sách và năng lực quản lý chưa đáp ứng được yêu cầu mới, trong khi khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa trở thành động lực chủ đạo. Tổng Bí thư nhấn mạnh, những hạn chế này không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là vấn đề chính trị, xã hội và đạo lý phát triển.
Trước tình hình đó, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đưa ra 6 định hướng lớn cho giai đoạn phát triển mới. Đầu tiên, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, xây dựng nền tảng chiến lược cho phát triển nông nghiệp, nông thôn và bảo vệ môi trường. Hệ thống pháp luật về đất đai, tài nguyên, nước, khoáng sản và môi trường cần được sửa đổi, đồng bộ, ổn định, khả thi và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Việc giao đất, chuyển đổi mục đích sử dụng, khai thác tài nguyên phải được kiểm soát công khai, minh bạch, tránh thất thoát, lợi ích nhóm và tư nhân hóa trá hình.
Tổng Bí thư yêu cầu đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực then chốt cho phát triển nông nghiệp. Cần xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về đất đai, nước, rừng, khí tượng thủy văn, đa dạng sinh học; triển khai hệ thống bản đồ số ngành và ứng dụng công nghệ trong mọi khâu sản xuất, từ giống cây trồng, vật nuôi, công nghệ sinh học, tự động hóa đến truy xuất nguồn gốc, logistics và thương mại điện tử. Đồng thời, hoạt động khuyến nông phải thực tế, gắn liền với đồng ruộng và cơ sở sản xuất.
Một điểm nhấn quan trọng được Tổng Bí thư đề cập là chuyển từ xuất khẩu nông sản sang xuất khẩu công nghệ nông nghiệp. Việt Nam cần xuất khẩu kinh nghiệm, mô hình và công nghệ nông nghiệp ra thế giới, không chỉ đơn thuần là bán gạo, cà phê hay hạt điều, để tạo ra giá trị cao hơn và khẳng định vị thế quốc gia. Đây là bước chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, từ tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và thương hiệu quốc gia.
Cùng với đó, ngành nông nghiệp cần quy hoạch, quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường sống, coi tài nguyên là tài sản quốc gia cần được phân bổ hợp lý, tiết kiệm và bền vững. Tài nguyên nước có vai trò quan trọng đối với an ninh lương thực và an ninh sinh thái, do đó cần tăng cường điều tiết, phục hồi hệ sinh thái sông, hồ, rừng ngập mặn; chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt ở các vùng đồng bằng sông Cửu Long, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên và ven biển.
Tổng Bí thư cũng yêu cầu khơi thông nguồn lực, cải cách thủ tục hành chính, phát huy sức mạnh của người dân và doanh nghiệp, huy động đầu tư xã hội vào nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo. Việc phân cấp, phân quyền phải đi đôi với phân bổ nguồn lực tương xứng và kiểm soát quyền lực chặt chẽ; đồng thời xây dựng bộ máy tinh gọn, đội ngũ cán bộ liêm chính, tận tụy, gần dân, am hiểu đồng ruộng.
Tổng Bí thư khẳng định chặng đường 80 năm là một hành trình đáng tự hào, nhưng phía trước là những trách nhiệm lớn hơn. Ông kêu gọi toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong ngành, cùng với các nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân cả nước đoàn kết, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, quyết tâm xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh.
Tổng Bí thư Tô Lâm kết luận: “Phải biết quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường sinh thái, gìn giữ từng dòng sông, cánh rừng, vùng biển thiêng liêng của Tổ quốc”.
Admin
Nguồn: VnExpress
