Tôi vẫn nhớ như in lời tâm sự nghẹn ngào của một người bạn, một phụ nữ Hà Nội tuổi tứ tuần. Chị kể rằng nhiều lúc chỉ muốn trốn sang phòng con ngủ, nhưng lại sợ chồng nghĩ mình ghét bỏ, sợ anh ta nổi giận, sợ con cái chứng kiến cảnh bố mẹ cãi vã. Chị bảo chồng không đánh đập, nhưng lại ép buộc chị trong chuyện chăn gối. Mỗi lần như vậy, chị cảm thấy bản thân như một vật vô tri, chỉ mong trời mau sáng.
Câu hỏi day dứt của chị vang vọng mãi trong tôi: “Nếu tôi tố cáo, thì tố với ai? Ai tin chuyện cưỡng bức xảy ra giữa vợ chồng? Lấy gì làm bằng chứng?”. Đây có lẽ cũng là nỗi niềm của rất nhiều phụ nữ khác, những người chọn cách cam chịu vì sợ gia đình tan vỡ, sợ ánh mắt dò xét của xã hội, sợ con cái phải chịu tổn thương.
Tôi muốn mượn câu chuyện này để bàn về quy định xử phạt hành chính lên tới 30 triệu đồng đối với hành vi ép buộc vợ hoặc chồng quan hệ tình dục.
Trong những cuộc trò chuyện riêng tư, tôi đã từng nghe không ít phụ nữ kể về những điều mà họ chưa bao giờ dám nói ra trước đám đông. Đó không phải là những trận đòn roi, không phải là những vết bầm tím dễ thấy, mà là nỗi đau âm thầm khi thân thể bị xâm phạm dưới danh nghĩa “bổn phận làm vợ”. Có những đêm họ nằm im, nước mắt thấm đẫm gối, không phải vì sợ hãi những trận đòn, mà vì bị ép buộc trao thân khi trái tim đã tổn thương và cạn kiệt yêu thương.
Người chồng có thể say xỉn, có thể tức giận, có thể cho rằng đó là chuyện đương nhiên, rằng vợ chồng phải “thuận theo chồng”, rằng yêu hay không không quan trọng, miễn là “tròn nghĩa phu thê”.
Còn người vợ, trong sự mệt mỏi, sợ hãi và tổn thương, dường như không có quyền lựa chọn. Bởi nếu từ chối, họ sợ bị cho là “lạnh nhạt”, “không biết điều”, “không làm tròn nghĩa vụ”. Còn nếu im lặng chịu đựng, nỗi đau sẽ dần trở thành thói quen, thành một phần cuộc sống, thành vết thương không bao giờ lành.
Về vấn đề này, trước hết, cần phải nhìn nhận đây là một vấn đề rất riêng tư và vô cùng nhạy cảm. Trong văn hóa Á Đông nói chung và Việt Nam nói riêng, “chuyện phòng the” vốn được coi là điều kín đáo, thậm chí là “tế nhị đến mức không nên nói ra”.
Trong những nếp nghĩ truyền thống, người phụ nữ thường được dạy rằng “vợ chồng phải biết chiều nhau”, “chuyện ấy là nghĩa vụ chứ không phải quyền lựa chọn”. Chính vì vậy, khi bị ép buộc, phần lớn phụ nữ không xem đó là bạo lực, mà tự an ủi rằng “chuyện ấy vợ chồng nào chẳng có lúc”, “thôi thì ráng nhịn cho yên cửa yên nhà”.
Họ không dám thừa nhận mình là nạn nhân, bởi trong tâm thức của họ, người vợ phải nhẫn nhịn, phải chịu đựng, phải giữ hòa khí. Và sự im lặng trở thành chiếc xiềng vô hình giam hãm họ suốt cả cuộc đời.
Thứ hai, việc chứng minh hành vi cưỡng ép gần như là không thể. Trong một căn phòng kín, giữa hai người gắn bó bằng hôn nhân, sẽ không có nhân chứng, vật chứng hay camera nào làm chứng cho sự thật. Làm sao để xác định đâu là tự nguyện, đâu là ép buộc, khi cả hai người từng chung sống dưới một mái nhà, có chung những đứa con, từng trao nhau lời hứa yêu thương?
Chỉ cần người chồng nói “Cô ấy đồng ý”, thì mọi lời kêu cứu của người vợ dường như rơi vào khoảng không. Trong pháp luật, chứng cứ là yếu tố bắt buộc. Nhưng trong cuộc sống, nỗi sợ hãi, sự xấu hổ và cảm giác tội lỗi khiến người phụ nữ không bao giờ dám nghĩ đến việc tìm kiếm bằng chứng chống lại chính người bạn đời của mình. Bởi với họ, một lần tố cáo là một lần tan vỡ – không chỉ hôn nhân, mà còn cả danh dự, lòng tự trọng, và đôi khi là tương lai của những đứa con.
Thứ ba, mức phạt 30 triệu đồng, xét về lý thuyết là để răn đe, nhưng trên thực tế có thể trở thành con dao hai lưỡi. Với nhiều gia đình lao động, 30 triệu đồng là số tiền tương đương một đến hai tháng sinh hoạt, là tiền học của con, là chi phí thuê nhà, điện nước, thuốc men. Và trong hầu hết các trường hợp, “tiền phạt” vẫn được lấy từ tài sản chung của gia đình. Điều này có nghĩa là người phụ nữ, dù là nạn nhân, cuối cùng vẫn phải gánh chịu hậu quả về tài chính.
Một người bạn làm luật sư từng nói với tôi: “Trong các vụ bạo lực gia đình, việc tìm đến pháp luật chỉ là bước cuối cùng. Bởi trước khi có đủ chứng cứ để lên tiếng, người phụ nữ đã phải chịu đựng quá nhiều rồi”. Câu nói ấy cứ ám ảnh tôi mãi.
Admin
Nguồn: VnExpress
