Tỷ lệ người Việt mắc tăng huyết áp đang ở mức đáng báo động, gây ra những thách thức không nhỏ cho ngành y tế cộng đồng. Đây là nhận định của GS.TS.BS Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch Phân hội Tăng huyết áp Việt Nam, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, được đưa ra tại Hội nghị Tăng huyết áp Việt Nam mở rộng ngày 23/11.
Theo khảo sát từ năm 2017 đến 2023 trên hơn 67.000 người trưởng thành tại Việt Nam, có tới hơn 30% dân số mắc bệnh tăng huyết áp. Đáng lo ngại, gần một nửa số bệnh nhân (49,8%) mới được phát hiện bệnh, và 11,3% chưa từng được điều trị. Hơn nữa, trong số những người đang điều trị, hơn một nửa vẫn chưa kiểm soát được huyết áp của mình.
Tăng huyết áp được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tử vong trên toàn cầu. Mỗi giây trôi qua, có hơn một tỷ người trên thế giới đối diện với nguy cơ đau tim, đột quỵ và tử vong do tình trạng huyết áp cao không được kiểm soát. Ước tính đến năm 2024, có khoảng 1,4 tỷ người trong độ tuổi 30-79 bị ảnh hưởng bởi bệnh lý này, nhưng chỉ có chưa đến 1/5 số đó được kiểm soát bệnh một cách đầy đủ. Tăng huyết áp không chỉ là gánh nặng về sức khỏe mà còn gây ra những tác động tài chính nghiêm trọng cho từng cá nhân, gia đình và cả hệ thống y tế, đặc biệt là ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.
Giáo sư Minh cho biết, tỷ lệ người Việt mắc tăng huyết áp đang ngày càng tăng, bệnh có xu hướng khởi phát ở độ tuổi trẻ hơn và dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Tỷ lệ phát hiện bệnh trong cộng đồng còn thấp do người dân ít có thói quen khám sức khỏe định kỳ. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện bệnh khi đã xuất hiện các biến chứng nguy hiểm.
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ phát hiện bệnh thấp là do tăng huyết áp thường không có triệu chứng rõ ràng, khiến người dân chủ quan và công tác tầm soát chưa được triển khai rộng rãi.
Bên cạnh đó, hệ thống y tế tuyến cơ sở còn nhiều hạn chế, nhiều nơi chưa được trang bị máy đo huyết áp chuẩn, thiếu các xét nghiệm cơ bản để đánh giá biến chứng, và đội ngũ nhân viên y tế chưa có sự thống nhất về hướng dẫn điều trị. Việc sử dụng thuốc điều trị cũng chưa thực sự tối ưu, khi đơn trị liệu vẫn còn phổ biến và các loại thuốc phối hợp chưa được triển khai rộng rãi. Ngoài ra, tăng huyết áp thường đi kèm với các bệnh lý khác như bệnh thận mạn, đái tháo đường và rối loạn lipid máu, làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch nặng như đột quỵ, suy tim và bệnh thận giai đoạn cuối.
Một thách thức khác là hệ thống quản lý bệnh mạn tính chưa được liên thông hoàn toàn, hồ sơ y tế chưa được đồng bộ, việc theo dõi tại nhà chưa được chuẩn hóa và thiếu hệ thống cảnh báo sớm. Chi phí thuốc men và tái khám cao, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, cũng gây ra nhiều khó khăn trong việc kiểm soát bệnh lâu dài. Việc điều trị chưa tối ưu do phác đồ chưa được cá thể hóa, bệnh nhân tuân thủ điều trị kém, lo sợ tác dụng phụ của thuốc và thậm chí tự ý ngưng thuốc. Các yếu tố nguy cơ khác như béo phì, đái tháo đường, ít vận động, ăn nhiều muối, hút thuốc lá và uống rượu cũng khiến việc kiểm soát huyết áp trở nên khó khăn hơn.
Để kiểm soát hiệu quả bệnh tăng huyết áp, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đưa ra sáng kiến WHO HEARTS, khuyến khích xây dựng lối sống lành mạnh, tuân thủ điều trị theo hướng dẫn và tạo điều kiện dễ dàng tiếp cận thuốc men cũng như các công nghệ hỗ trợ. Tại Việt Nam, các chương trình y tế đang tập trung vào việc giáo dục và tư vấn cho người bệnh, đơn giản hóa phác đồ điều trị, theo dõi huyết áp thường xuyên, ứng dụng y tế từ xa và khuyến khích người dân thay đổi thói quen sinh hoạt như ăn uống lành mạnh, tăng cường vận động, bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia.
BS.CK2 Lý Văn Chiêu, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Chợ Rẫy, nhận định rằng nhận thức của cộng đồng về tăng huyết áp đã được cải thiện đáng kể. Nhờ các hoạt động truyền thông và sự phát triển của công nghệ, người dân dần hiểu rõ hơn về sự nguy hiểm của tăng huyết áp, coi nó như một “kẻ giết người thầm lặng” có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm bất cứ lúc nào. Các thiết bị như đồng hồ thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo cũng hỗ trợ người bệnh theo dõi huyết áp và nhắc nhở uống thuốc đúng giờ. Tuy nhiên, bác sĩ Chiêu nhấn mạnh rằng việc quyết định điều trị vẫn cần phải tuân theo hướng dẫn của bác sĩ và tuân thủ điều trị là yếu tố quan trọng nhất để kiểm soát bệnh hiệu quả.
TS.BS Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế, đánh giá cao vai trò của Phân hội Tăng huyết áp Việt Nam và Hội Tim mạch học Việt Nam trong việc chuẩn hóa phác đồ điều trị, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đào tạo bác sĩ và ứng dụng công nghệ số vào quản lý bệnh mạn tính. Ông cho rằng đây là những yếu tố then chốt giúp Việt Nam giảm thiểu các biến cố tim mạch, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và giảm gánh nặng bệnh tật, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ tăng huyết áp đang gia tăng, nhất là ở người trẻ, người lao động tại các thành phố và khu vực nông thôn đang đô thị hóa.
Các chuyên gia khuyến cáo mọi người, đặc biệt là những người trên 40 tuổi, nên đo huyết áp ít nhất mỗi năm một lần. Những người có các bệnh lý đi kèm như đái tháo đường hoặc bệnh thận cần theo dõi huyết áp thường xuyên hơn theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Trạm y tế cơ sở và bác sĩ gia đình có thể quản lý bệnh nhân tăng huyết áp, bao gồm việc điều chỉnh lối sống và sử dụng thuốc. Chỉ những trường hợp bệnh không kiểm soát được hoặc có nguy cơ cao cần can thiệp chuyên sâu mới cần chuyển tuyến lên các bệnh viện tuyến trên.
Admin
Nguồn: VnExpress
