Tại một ngôi làng nhỏ thuộc tỉnh Bryansk, Nga, câu chuyện về Sergey Khandozhko, 40 tuổi, đã gây xôn xao dư luận. Tháng 10/2023, anh kết hôn với Elena Sokolova, một nhân viên văn phòng tuyển quân ở làng bên.
Chỉ một ngày sau đám cưới, Sergey tình nguyện nhập ngũ và tham chiến tại Ukraine, dù không có kinh nghiệm quân sự. Bốn tháng sau, anh hy sinh nơi chiến trường.
Vài ngày sau tang lễ, Elena đã nộp đơn xin trợ cấp tử tuất, một khoản tiền lên tới ba triệu ruble (khoảng 37.000 USD). Điều đáng nói là Elena chưa từng sống chung với Sergey và cũng không thay đổi tình trạng hôn nhân trong hộ chiếu.
Aleksandr Khandozhko, một người thân của Sergey, đã đệ đơn khiếu nại lên tòa án. Sau khi xem xét, thẩm phán kết luận rằng Elena đã kết hôn giả với Sergey “nhằm thu lợi tài chính tiềm năng trong trường hợp anh bị thương hoặc qua đời”.
Aleksandr còn tố cáo Elena đã lợi dụng vị trí của mình tại văn phòng tuyển quân để đẩy nhanh quá trình nhập ngũ của Sergey. Thêm vào đó, khi biết tin chồng bị thương, Elena đã không đến thăm anh một lần nào, mà lại chung sống với người đàn ông khác.
Vụ việc của Sergey và Elena là một ví dụ điển hình về hiện tượng “góa phụ đen”, một thuật ngữ mà truyền thông Nga dùng để chỉ những người phụ nữ tìm cách kết hôn chớp nhoáng với quân nhân, đặc biệt là những người đang trong thời gian nghỉ phép hoặc chuẩn bị nhập ngũ.
Sau những đám cưới chóng vánh, các “góa phụ đen” sẽ tiễn chồng ra tiền tuyến. Nếu người chồng tử trận, họ sẽ được nhận “tiền quan tài”, khoản trợ cấp từ chính phủ có thể lên tới 13 triệu ruble (khoảng 140.000 USD). Đây là một số tiền rất lớn đối với người dân ở nhiều vùng kém phát triển của Nga, nơi mức lương trung bình hàng tháng chỉ khoảng 30.000-40.000 ruble.
Những người đàn ông cô đơn và ít được xã hội quan tâm như Sergey thường trở thành mục tiêu của các “góa phụ đen”, bởi họ không phải chia sẻ khoản tiền trợ cấp với các thành viên khác trong gia đình chồng.
Mặc dù chưa có thống kê cụ thể về mức độ phổ biến của hiện tượng này, truyền thông Nga cho biết trường hợp của Sergey không phải là duy nhất. Hàng chục vụ việc tương tự đã được ghi nhận tại nhiều tỉnh thành trên khắp nước Nga, như Ulyanovsk, Ryazan, Samara, Saratov và vùng duyên hải Thái Bình Dương, một số vụ đã được đưa ra tòa.
Tại tỉnh Tomsk, một người môi giới bất động sản đã bị phạt lao động công ích vì khuyên khách hàng kết hôn với một binh sĩ đang tham chiến ở Ukraine để có tiền đặt cọc mua nhà.
Các âm mưu kiểu này có thể dễ dàng thực hiện thông qua mạng xã hội, nơi có những nhóm chuyên kết nối binh sĩ và phụ nữ dân thường với số lượng thành viên lên tới hàng chục nghìn.
Trên trang Lenta, các nhà phê bình cho rằng hiện tượng “góa phụ đen” phản ánh một vấn đề sâu sắc trong xã hội Nga: “chủ nghĩa cơ hội”, lợi dụng hoàn cảnh của người khác để trục lợi. Cuộc xung đột ở Ukraine đã làm nổi bật vấn đề này.
Một số “góa phụ đen” không hành động đơn lẻ mà nằm trong một đường dây có tổ chức. Trong những đường dây này, nhân viên hộ tịch có thể đẩy nhanh quá trình kết hôn giả, còn cảnh sát biến chất cung cấp thông tin về những người đàn ông độc thân, không có người thừa kế, những đối tượng mà “góa phụ đen” nhắm đến.
Bản thân các “góa phụ đen” cũng rất đa dạng, có thể là nhân viên văn phòng tuyển quân như Elena Sokolova, hoặc y tá tại các bệnh viện quân y.
Do nhiều đơn vị Nga, đặc biệt là lính bộ binh xung kích, thường chịu tổn thất nặng nề trên chiến trường, các “góa phụ đen” luôn tìm được nạn nhân mới. Tại thành phố Nizhnevartovsk, một phụ nữ đã kết hôn với bốn quân nhân Nga sau khi họ lần lượt tử trận.
Người phụ nữ này đã kiếm được tổng cộng 15 triệu ruble (khoảng 185.000 USD), gấp 15 lần mức lương trung bình hàng năm của thành phố. Sau đó, cô ta bị phát hiện và bị buộc tội gian lận cùng với ba đồng phạm, trong đó có một cảnh sát địa phương.
Alexey Kovalev, một cây viết của tạp chí Foreign Policy, nhận định: “Trợ cấp cho góa phụ và trẻ mồ côi trong thời chiến là một truyền thống lâu đời, nhưng cái chết của binh sĩ Nga đang bị những kẻ cơ hội coi là một cách để kiếm tiền”.
Kovalev cho rằng hiện tượng này còn liên quan đến những thay đổi trong nền kinh tế Nga thời chiến. Xung đột với Ukraine đã buộc Nga phải tái phân bổ nguồn lực nhà nước cho chi tiêu quân sự, dẫn đến việc cắt giảm các khoản trợ cấp xã hội.
Điều này khiến các vùng tập trung nhiều cơ sở sản xuất vũ khí trở nên thịnh vượng, trong khi các vùng nông thôn hẻo lánh lại càng nghèo đi. Tỷ lệ thất nghiệp cao và mức lương thấp khiến nhiều đàn ông ở những vùng này coi việc nhập ngũ là cách duy nhất để chu cấp cho gia đình, dù phải đối mặt với nguy cơ tử trận cao.
Đối với phụ nữ ở những khu vực này, kết hôn với binh sĩ để có cơ hội nhận tiền tử tuất thường được coi là phương pháp thực tế duy nhất để thoát khỏi cảnh nghèo đói. Khoản trợ cấp tử tuất một lần có thể tương đương với thu nhập cả đời của những người có mức lương thấp.
Vấn nạn “góa phụ đen” đã được thảo luận công khai trên truyền hình nhà nước Nga và quốc hội nước này đang tìm cách giải quyết vấn đề này bằng pháp luật. Đảng Dân chủ Tự do Nga đã đề xuất lên Duma Quốc gia một dự luật quy định mức án tù lên đến 10 năm cho những người kết hôn giả với quân nhân để trục lợi.
Tuy nhiên, Kovalev cho rằng rất khó để chứng minh động cơ này trong một phiên tòa hình sự.
“Nhà nước không thể làm gì nhiều một khi đó là một cuộc hôn nhân hợp pháp về hình thức và trợ cấp tử tuất đã được chi trả. Thẩm phán có thể hủy bỏ cuộc hôn nhân giữa người lính và góa phụ đen, nhưng người đàn ông đó đã chết và tiền cũng đã được chuyển đi. Do đó, hôn nhân dạng này được coi là một vấn đề đạo đức hơn là một hành vi phạm tội có thể truy tố”, cây viết của Foreign Policy kết luận.
Admin
Nguồn: VnExpress
