Tại diễn đàn về ứng dụng khoa học công nghệ trong dự báo và cảnh báo sớm thiên tai, tổ chức ngày 25/11 bởi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Nguyễn Tôn Quân, Phó phòng Quản lý thiên tai cộng đồng và Truyền thông, đã công bố những con số thống kê đáng báo động về thiệt hại do thiên tai gây ra từ đầu năm đến nay.
Theo đó, thiên tai đã cướp đi sinh mạng của 409 người và làm 727 người khác bị thương. Hơn 3.700 ngôi nhà bị phá hủy hoàn toàn và hơn 333.500 căn nhà khác bị hư hỏng. Nông nghiệp cũng chịu thiệt hại nặng nề với hơn 553.000 ha lúa và 376.000 ha cây trồng khác bị ảnh hưởng. Bên cạnh đó, 6,9 triệu con gia cầm, hơn 50.000 con gia súc, 197.000 lồng bè và gần 59.000 ha nuôi trồng thủy sản cũng bị thiệt hại.
Cơ sở hạ tầng cũng gánh chịu những tổn thất to lớn, với hơn 668.000 km đê, kè, kênh mương bị hư hại, hơn 100 km bờ sông, bờ biển bị sạt lở và hơn 744 km đường bị phá hủy. Tổng thiệt hại kinh tế ước tính lên tới gần 85.100 tỷ đồng. So với năm 2024, thiệt hại về người tương đương 79% và thiệt hại về kinh tế tương đương 93%.
So sánh với số liệu trung bình trong 20 năm qua (2006-2025), mỗi năm thiên tai gây ra cái chết và mất tích cho 314 người. Riêng giai đoạn 2016-2025, con số này là 274 người/năm, bằng 66% so với giai đoạn 2006-2015. Thiệt hại kinh tế chiếm khoảng 1-1,5% GDP, với giai đoạn 2016-2025 là 37.395 tỷ đồng/năm, gấp 2,5 lần so với giai đoạn 2006-2015.
Trong năm nay, Biển Đông đã chứng kiến 14 cơn bão và 5 áp thấp nhiệt đới, chỉ kém kỷ lục của năm 2017 một cơn. Các cơn bão như Kajiki, Ragasa, Bualoi, Matmo và Kalmaegi có đặc điểm di chuyển nhanh, cường độ mạnh và diễn biến bất thường khi đổ bộ vào Trung Bộ vào đầu mùa và tấn công Bắc Bộ vào cuối năm.
Mưa lớn cực đoan và lũ lụt lịch sử đã xảy ra trên 13 tuyến sông ở Bắc Bộ và Trung Bộ, bao gồm sông Cầu, Thương, Trung, Bằng, Cà Lồ, Lô, Bưởi, Cả, Bồ, Thu Bồn, Ba, Kỳ Lộ, Dinh Ninh Hòa, gây ngập lụt nghiêm trọng tại nhiều tỉnh thành như Hà Giang, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hà Nội, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đăk Lăk, Khánh Hòa.
Nhiều khu vực đã phải hứng chịu liên tiếp các đợt thiên tai, dẫn đến tình trạng bão chồng bão, lũ chồng lũ, lũ quét và sạt lở đất, đe dọa nghiêm trọng đến cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hệ thống giao thông, viễn thông, điện lực, đê điều và hồ đập.
Trong số các cơn bão đổ bộ, Bualoi là mạnh nhất. Khi đổ bộ vào Nghệ An – Hà Tĩnh vào cuối tháng 9 với sức gió cấp 10-11, giật cấp 13-14, bão đã gây ra lượng mưa lớn từ 300-500 mm ở Bắc Bộ, 300-600 mm ở Thanh Hóa và Huế, thậm chí có nơi trên 600 mm, gây ra lũ lụt trên báo động ba. Sông Lô tại Hà Giang và sông Bưởi tại Thanh Hóa đã vượt mức lũ lịch sử. Đợt mưa lũ này đã làm 67 người thiệt mạng hoặc mất tích, gây thiệt hại kinh tế gần 24.000 tỷ đồng.
Chỉ một tuần sau, bão Matmo không đổ bộ trực tiếp vào Việt Nam, nhưng hoàn lưu của nó đã gây ra mưa lớn ở Bắc Bộ. Đặc biệt, Thái Nguyên đã hứng chịu lượng mưa phổ biến từ 300-400 mm, có nơi trên 560 mm, khiến lũ trên các sông Cầu, Thương, Cà Lồ, Trung, Bằng lên rất nhanh, với 9 trạm vượt mức lũ lịch sử. Đợt mưa lũ này đã làm 18 người chết, hơn 242.000 ngôi nhà bị ngập, và gây thiệt hại kinh tế hơn 19.500 tỷ đồng.
Gần đây nhất, từ ngày 15 đến 21/11, khu vực Nam Trung Bộ đã trải qua đợt mưa đặc biệt lớn, phổ biến từ 300-600 mm, có một số nơi như Sông Hinh đạt 1.861 mm và Hòa Mỹ Tây (Đăk Lăk) đạt 1.575 mm. Lũ trên các sông Ba và sông Dinh đều đã vượt mức lũ lịch sử, làm 102 người chết hoặc mất tích, hơn 200.000 ngôi nhà bị ngập nước, và gây thiệt hại kinh tế hơn 13.200 tỷ đồng.
Trước tình hình thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp và khó lường, TS Cao Đức Phát, nguyên Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường, nhận định rằng công tác giám sát và cảnh báo vẫn còn nhiều hạn chế so với yêu cầu thực tế. Ông cho rằng, bên cạnh công tác dự báo hiện tại, người dân và chính quyền địa phương cần được trang bị kiến thức về mức độ ngập lụt tương ứng với lượng mưa cụ thể, để có thể ứng phó kịp thời ngay cả khi mất điện hoặc mất sóng.
TS Cao Đức Phát đề xuất các địa phương nên nghiên cứu xây dựng các mô hình mô phỏng rủi ro ngập lụt và sạt lở theo từng vùng, từng cấp độ, từng bước hoàn thiện để phục vụ công tác cảnh báo chủ động. Để thực hiện điều này, cần ứng dụng khoa học công nghệ bằng cách đầu tư vào thiết bị quan trắc, hệ thống cảnh báo và xây dựng một bộ máy vận hành ổn định, có khả năng duy trì lâu dài.
Admin
Nguồn: VnExpress
