Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển các ngành công nghệ chiến lược đối với sự thịnh vượng của Việt Nam trong tương lai. Thông điệp này được đưa ra tại cuộc gặp gỡ với Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam, một sự kiện do Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) phối hợp với Bộ Tài chính tổ chức tại Hà Nội vào sáng ngày 26/11.
Trong buổi gặp gỡ kéo dài gần ba giờ, Phó Thủ tướng lắng nghe ý kiến đóng góp từ các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như lượng tử, trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain và thiết bị bay không người lái (UAV). Nhiều chuyên gia trong số này hiện đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài. Phó Thủ tướng khuyến khích họ tiếp tục đóng góp cho sự phát triển của Việt Nam, bất kể họ ở trong hay ngoài nước.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh: “Đến một thời điểm thích hợp, khi các bạn cảm thấy cần thiết trở về, Chính phủ và Nhà nước sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi, đặc biệt là đối với những người có khả năng đảm nhận vai trò dẫn dắt các dự án, các nhóm nghiên cứu, thực hiện các chương trình và đề án cụ thể.” Những người này được hiểu là các “tổng công trình sư” và “kiến trúc sư trưởng” trong lĩnh vực công nghệ. Lực lượng chuyên gia người Việt Nam được đào tạo và làm việc ở nước ngoài được đánh giá là có tiềm năng lớn để đảm nhận các vị trí quan trọng này.
Mạng lưới Đổi mới sáng tạo do NIC kết nối đã thu hút khoảng 2.500 thành viên là các chuyên gia, nhà khoa học, tổng công trình sư và kiến trúc sư trưởng trong các ngành công nghiệp trọng điểm, đến từ 22 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mạng lưới này được thành lập từ năm 2018.
Phó Thủ tướng khẳng định, Nhà nước đã ban hành đầy đủ các chính sách và tạo môi trường thuận lợi, cơ sở vật chất đảm bảo để khuyến khích các chuyên gia đóng góp. Ông cũng cho biết, Chính phủ đã bố trí nguồn lực đáng kể, tương đương 3-5% GDP, cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, điều quan trọng hiện nay là cần có những đề xuất nhiệm vụ cụ thể.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh rằng, thay vì tiếp tục thảo luận về vai trò và sự cần thiết của khoa học công nghệ, điều cần thiết là các chuyên gia đưa ra những đề xuất cụ thể về các dự án, đề án, kèm theo yêu cầu về nguồn vốn và kế hoạch triển khai chi tiết.
Ông Hoàng Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Công nghệ và Các vấn đề toàn cầu (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), cho biết Việt Nam đã có cơ chế triển khai nhanh chóng các dự án trong lĩnh vực khoa học chiến lược. Các viện, trường và nhà khoa học có thể đề xuất dự án trực tiếp lên quỹ và triển khai ngay, thay vì phải chờ đợi theo đợt như trước đây.
Các quy định hiện hành cũng tạo điều kiện tốt nhất cho các chuyên gia, trong đó tổng công trình sư của dự án có thể được hưởng mức lương tương đương Bộ trưởng, kiến trúc sư trưởng tương đương cấp Cục trưởng, Vụ trưởng. Ông Tú cũng gợi ý về một số bài toán lớn mà Việt Nam đang cần các tổng công trình sư giải quyết, ví dụ như xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt với quy mô 100-150 tỷ token, và khuyến khích các chuyên gia trong mạng lưới tham gia dẫn dắt dự án này.
Bên cạnh việc hỗ trợ các chuyên gia về nước làm tổng công trình sư, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng cũng kêu gọi các chuyên gia trong mạng lưới tập trung giải quyết các vấn đề cấp bách của đất nước, như thiên tai, bão lũ, sạt lở đất, cũng như các bài toán của các thành phố lớn như ngập úng, tắc nghẽn giao thông và ô nhiễm môi trường. Dự án đường sắt cao tốc Bắc-Nam cũng là một lĩnh vực cần được quan tâm nghiên cứu để làm chủ công nghệ và vật liệu mới.
Phó Thủ tướng cũng đề nghị mạng lưới chuyên gia tích cực tham gia phản biện chính sách, xây dựng chiến lược và các bước đi cụ thể cho các ngành, dựa trên kinh nghiệm quốc tế. Ông cũng mong muốn thu hút thêm nhân tài người Việt tham gia vào mạng lưới, đồng thời huy động nguồn lực quốc tế cho Việt Nam thông qua việc kêu gọi học bổng và thu hút đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D).
Tại cuộc gặp, ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch mạng lưới AUVS, đề xuất cần có cơ chế đặt hàng của nhà nước đối với các thiết bị bay UAV nội địa để thúc đẩy hệ sinh thái trong nước. TS. Hùng Trần, đại diện Mạng lưới về AI, đề xuất cơ chế chia sẻ cơ sở dữ liệu tiếng Việt để xây dựng bộ dữ liệu cho mô hình ngôn ngữ lớn. Ông Lưu Lợi, chuyên gia về blockchain, đề xuất xây dựng bộ chuẩn kỹ thuật cho blockchain tại Việt Nam và hỗ trợ chính sách pháp lý để triển khai một số sản phẩm cụ thể trong vòng 1-2 năm tới.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp thu các ý kiến đóng góp của chuyên gia và nghiên cứu bổ sung các ngành, sản phẩm mới vào danh mục chiến lược, như thao trường an ninh mạng và máy tính lượng tử. Ông gợi ý ưu tiên “đặt hàng” các nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp quốc gia theo hai hướng: từ các chuyên gia, mạng lưới, hoặc giao nhiệm vụ từ trên xuống để giải quyết các bài toán lớn.
Phó Thủ tướng kết luận: “Xây dựng và phát triển các ngành công nghệ chiến lược là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài, giúp Việt Nam bứt phá, trở thành quốc gia phát triển thịnh vượng. Tôi mong các bạn tiếp tục đem tâm huyết, trí tuệ để đồng hành cùng đất nước, hiện thực hóa khát vọng hùng cường.”
Ông cũng yêu cầu Bộ Tài chính tổng hợp các đề xuất về cơ chế chính sách đột phá để huy động và phân bổ nguồn lực, nghiên cứu cơ chế tài chính đặc thù cho R&D công nghệ chiến lược, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học, đầu tư cho phòng thí nghiệm dùng chung, mua sắm máy móc phục vụ nghiên cứu, và rà soát chính sách ưu đãi thuế, tín dụng để thu hút đầu tư vào AI, bán dẫn và năng lượng mới.
Admin
Nguồn: VnExpress
